SBNL (OUD)

Meld jouw boom aan!

Tue, 03 Mar 2026 09:49:19 +0100

Verdient jouw lievelingsboom de nationale titel?

Welke boom in jouw gemeente verdient een nationaal podium? De 9e editie van de Nederlandse verkiezing van De Boom van het Jaar is gestart. Iedereen in ons land kan tot en met 1 juni 2026 een boom met een bijzonder verhaal aanmelden via www.deboomvanhetjaar.nl.

Boom met een verhaal

De Boom van het Jaar 2026 draait niet om de dikste, mooiste of oudste boom, maar om markante bomen met een bijzonder verhaal. Het kan gaan om een legende, een historisch verhaal of om een boom met een bijzondere waarde voor een dorp of stad. De boom die een natuurramp overleefde of waaronder al sinds mensenheugenis het dorpsfeest plaatsvindt.

We doen dit natuurlijk met de bedoeling om meer aandacht voor de enorme betekenis van bomen te benadrukken: voor klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit. Groen om de hoek verdient meer aandacht; bomen zijn de longen van de aarde.

Ook vertolken bomen een emotionele waarde. Zij vertellen ons verhalen die het waard zijn gedeeld en herinnerd te worden. In de afgelopen jaren wonnen onder meer de Enschedese Mammoetboom, de Leidse Ginkgo Biloba en de Markiezeneik op het Utrechtse landgoed Amelisweerd deze eervolle titel.

Nomineer jouw boom!

Tot en met 1 juni a.s. kan iedereen zijn favoriete boom met verhaal aanmelden via www.deboomvanhetjaar.nl. Daarna kiest de vakjury per provincie één boom. Deze genomineerden worden op 14 oktober 2026 bekendgemaakt en concurreren met elkaar in een landelijke stemronde.

De boom met de meeste stemmen wordt uitgeroepen tot De Boom van het Jaar 2026. Deze winnaar wordt feestelijk gehuldigd en is tevens de Nederlandse inzending voor de European Tree of the Year in 2027. Deze Europese verkiezing bestaat sinds 2011 en wordt georganiseerd door de Environmental Partnership Association (EPA). Nederland is een van de 15 deelnemers.

Wat doet SBNL Natuurfonds?

SBNL Natuurfonds zet zich in voor natuur, landschap en erfgoed dat door particulieren en agrariërs wordt beheerd. Zij biedt financiële ondersteuning, zorgt voor promotie en stimuleert wetenschappelijk onderzoek. Daarnaast beheert deze stichting ongeveer 325 hectare aan eigen terreinen. SBNL Natuurfonds is een goede-doelenorganisatie, een zogeheten ANBI.

De Boom van het Jaar 2026 is ook te volgen via:

Facebook:, LinkedIn en Instagram.

Foto boom: Rob Visser Photography

Start educatie-project: Er woont een mammoet in deze boom

Fri, 13 Feb 2026 10:20:12 +0100

In de periode dat iedereen kan stemmen op de Enschedese Mammoetboom in de Europese verkiezing is een pilot met groep 5/6 van OBS La Res Noord in Enschede rond de ‘boom van het jaar’gestart. De Nederlandse inzending is de 160 jaar oude mammoetboom in het Abraham-Ledeboerpark in Enschede. De ‘pilotgroep,’ bestaat uit 18 kinderen met een zeer diverse culturele achtergrond.

In dit educatieproject ligt het accent op het verbinden van leerlingen met het erfgoed

en de natuur, in hun eigen omgeving. Theatermaker, schrijver en oud stadsdichter van Enschede Regine Hilhorst doet dat door middel van taal.

Naar aanleiding van een bezoek aan de grote reus van het Ledeboerpark, worden de kinderen uitgedaagd woorden te geven aan wat ze zintuigelijk ervaren; wat zie je, hoor je, voel je, ruik je, denk je en wat kan je fantaseren. Vanuit deze ervaring wordt er in de klas gewerkt aan een gedicht over de boom en een zelf bedacht sprookje.

Deze week bracht Regine met deze groep 5/6 een bezoek aan de boom. Aan ieder kind werd gevraagd zijn/haar waarnemingen op te schreven in een speciaal werkschriftje. Natuurlijk waren er kinderen, die liever met takken wilden spelen of op het ijs in de vijver wilden stampen, maar toch maakt deze boom indruk.

Aan fantasie ontbreekt het deze kinderen niet! Maar hoe schrijf je dat op? Of, misschien belangrijker; hoe kan je deze kinderen trots maken op wat ze zelf bedenken? Hieronder een aantal waarnemingen van de leerlingen:

De boom(35 meter) is zo hoog als: de Eiffeltoren, 20 kinderen boven op elkaar
De boom (8 meter) is zo dik als: een haai, een auto, een huis, een bus
Wat zie je: een reus die boven de stad uitkijkt en alles ziet, wolken, vogels, vliegtuigen
Wat hoor je: ik hoor tikken: er woont een mammoet in de boom!
Wat fantaseer je: misschien verandert de boom 's nachts in een mens, misschien zit de geest van Abraham Ledeboer in de boom, hij zwaait met zijn takken en hij kan dansen in de wind
Wat heeft de boom meegemaakt: hij zag hele oude mensen met een Nokia, hij heeft heel veel regen meegemaakt, hij heeft de Eerste en Tweede Wereldoorlog meegemaakt
Wat zou de boom willen zeggen: plas niet tegen me
Wat zou je hier het liefste doen: aan de boom hangen er in klimmen en tikkertje doen

In de volgende workshop gaan we hier taal van maken.

Stem op de Nederlandse boom!
Stemmen kan van maandag 2 februari 8.00 uur tot en met zondag 22 februari 16.00 uur via https://www.deboomvanhetjaar.nl/europese-verkiezing. Na het stemmen moet de stem bevestigd worden via de e-mail. Pas na deze bevestiging telt de stem mee. Bedankt!

Meld jouw Boom van het Jaar 2026 aan!

Tue, 03 Feb 2026 13:32:10 +0100

Tot 1 juni kun je weer jouw boom aanmelden voor de verkiezing Boom van het Jaar 2026.

Boom met een verhaal

Ken je een bijzondere boom met een verhaal? Is deze boom het middelpunt van het dorp en staat hij achter het bruidspaar te stralen op elke trouwfoto? Worden er al honderd jaar wensen in gehangen of is er vroeger een heks onder de wortels begraven?

Het gaat in de Boom van het Jaar verkiezing niet om de oudste, de dikste of de mooiste boom, maar om het verhaal achter de boom. Grote en kleine verhalen die het verdienen om gedeeld en steeds opnieuw verteld te worden, soms generaties lang. Zo verbinden bomen mensen!

Wordt jouw boom de nieuwe Boom van het Jaar?

Of je nu dorpsbewoner, stadsgenoot of minister president bent, kleine of grote gemeente, bewonerscomité, trotse provincie of vrijwillige snoeiploeg: iedereen en elke organisatie kan een boom aanmelden voor de Boom van het Jaar verkiezing. Belangrijk is dat jouw boom een bijzonder verhaal, zoals een legende of een historisch verhaal heeft of op een bepaalde manier belangrijk is voor jouw gemeenschap.

Doe mee!

Uit alle provinciale inzendingen kiest onze deskundige Bomenjury de provinciale winnaars. Dat is al reden voor een regionaal feest! In de nationale stemronde, waarin heel Nederland zijn stem kan uitbrengen, strijden deze provinciale bomen om de landelijke titel “De Boom van het Jaar”. Meld je boom aan en laat anderen weten waarom deze zo bijzonder voor je is.

Aanmelden kan hier.

Stem op de Nederlandse boom

Mon, 02 Feb 2026 14:56:15 +0100

De mammoetboom in het Abraham Ledeboerpark in Enschede doet mee aan de verkiezing European Tree of the Year 2026. Deze bijzondere boom (Sequoiadendron giganteum) werd in 2025 uitgeroepen tot Boom van het Jaar van Nederland en maakt nu kans op de Europese titel.

Van maandag 2 tot en met zondag 22 februari kunt u tijdens de 15e editie van de ‘Eurovision voor bomen’ stemmen. Deze kolossale reus neemt het op tegen de meest geliefde bomen uit 16 landen zoals Oekraïne, België en Spanje. Iedereen met een e-mailadres kan tijdens de Europese competitie stemmen op twee bomen die mensen verbinden door hun bijzondere geschiedenis of maatschappelijke waarde.

Eeuwenoude levende legende

De mammoetboom is een echte blikvanger. Niet alleen door zijn indrukwekkende hoogte, maar ook door zijn omvang en leeftijd: het is de grootste en oudste Sequoiadendron giganteum van Nederland.

De gigantische coniferen zijn in Nederland, samen met dinosauriërs en de mammoet, na de laatste ijstijd uitgestorven. Na de ontdekking van de reusachtige bomen in Amerikaanse oerbossen worden ze in Noordwest-Europa en de Euregio opnieuw geïntroduceerd in het midden van de negentiende eeuw. Als symbool van rijkdom en macht wordt het planten van reuzensequoia’s in parken en op landgoederen een ware rage.

De mammoetboom werd geplant in 1866 en is al te zien op een zwart-witfoto uit 1887, kort na de bouw van het landhuis in het park. Daarnaast is er een originele factuur uit 1865 bewaard gebleven, waarop de aankoop van de boom door de landschapsarchitect van het park staat vermeld. Eeuwenoud dus, én springlevend.

Grote verbinder

Honderd jaar na de aanplant, in 1866, is de reus van het Ledeboerpark een herkenningspunt en populaire locatie voor wandelaars, studenten, buurtbewoners, trouwfoto’s en schoolklassen. Om de leerlingen en buurtbewoners nog beter te verbinden met het erfgoed en de natuur in het Ledeboerpark worden educatieve projecten georganiseerd. Daarnaast zetten SBNL Natuurfonds, de gemeente Enschede, Abraham Ledeboerpark, Stichting Edwina van Heek en vrijwilligers de mammoet van het Ledeboerpark in de schijnwerpers met de presentatie van een verjaardagskalender met twaalf bijzondere bomen in en om Enschede.

En omdat het klimaat in de Euregio steeds geschikter wordt en mammoetbomen een hoge bijdrage leveren aan de CO2-vastlegging staat het planten van lokaal opgekweekte mammoetbomen tijdens de Europese verkiezingen ook op de agenda.

Stem op de Nederlandse boom

Stemmen kan van maandag 2 februari 8.00 uur tot en met zondag 22 februari 16.00 uur via /www.treeoftheyear.org/vote/ledeboerpark-giant-sequoia. Na het stemmen moet de stem bevestigd worden via de e-mail. Pas na deze bevestiging telt de stem mee.

Foto’s: Koos Mavrakis

Aankondiging European Tree of the Year Award 2026

Mon, 19 Jan 2026 09:57:25 +0100

Van maandag 2 tot en met zondag 22 februari kunt u weer stemmen op de mammoetboom van het Ledeboerpark in Enschede. De Boom van het Jaar is de Nederlandse inzending voor de Europese verkiezingen Tree of the Year 2026. Tijdens de 15e editie van de ‘Eurovision voor bomen’ neemt de kolossale reus het op tegen de meest geliefde bomen uit 16 landen als de Oekraïne, België en Spanje. Iedereen met een e-mailadres kan tijdens de Europese competitie stemmen op twee bomen die mensen verbinden door hun bijzondere geschiedenis of maatschappelijke waarde. Stemmen kan via www.deboomvanhetjaar.nl.

Foto: Koos Mavrakis

Sequoiadendron giganteum
De mammoet van het Ledeboerpark is momenteel de oudste Sequoiadendron giganteum van Nederland. De gigantische coniferen zijn er, samen met dinosauriërs en de mammoet, na de laatste ijstijd uitgestorven. Na de ontdekking van de reusachtige bomen in Amerikaanse oerbossen worden ze in Noordwest Europa en de Euregio opnieuw geïntroduceerd in het midden van de negentiende eeuw. Als symbool van rijkdom en macht wordt het planten van reuzensequoia’s in parken en op landgoederen er een ware rage. Honderd jaar na de aanplant, in 1866, is de reus van het Ledeboerpark een herkenningspunt en populaire locatie voor wandelaars, studenten, buurtbewoners, trouwfoto’s en schoolklassen. Van vragen in de gemeenteraad tot stilettohakken en van jeugdherinneringen tot foto’s verbindt de mammoet alledaagse en bijzondere verhalen van jong en oud. Zo vinden leerlingen van basisschool La Res in stadsdeel Enschede Noord de enorme, 35 meter hoge boom met een omtrek van 8 meter “de beste boom in Europa[i].”

Betrokkenheid
Om de leerlingen en buurtbewoners nog beter te verbinden met het erfgoed en de natuur in het Ledeboerpark worden educatieve projecten georganiseerd. Daarnaast zetten SBNL Natuurfonds, de gemeente Enschede, Abraham Ledeboerpark, Stichting Edwina van Heek en vrijwilligers de mammoet van het Ledeboerpark in de schijnwerpers met de presentatie van een verjaardagskalender met twaalf bijzondere bomen in en om Enschede. En omdat het klimaat in de Euregio steeds geschikter wordt en mammoetbomen een hoge bijdrage leveren aan de CO2-vastlegging staat het planten van lokaal opgekweekte mammoetbomen tijdens de Europese verkiezingen ook op de agenda.

Het Abraham Ledeboerpark Wageler
Het Ledeboerpark Wageler is een wandelpark dat wordt beheerd door de gemeente Enschede en honderd vrijwilligers. In 2025 is Ledeboerpark Wageler voor de veertiende keer op rij bekroond met de Green Flag Award, dé internationale prijs voor goed parkbeheer. Het park is ontstaan op het voormalige landgoed Het Wageler dat in 1880 werd aangelegd door Dirk Wattez junior (1833-1906). Het landgoed van 16 hectare geschonken is in 1956 geschonken aan de inwoners van Enschede. Tegenwoordig wordt het wandelpark omringd door een kleinschalig natuurlandschap van 46 hectare met akkers, weilanden, houtwallen, beken en bosjes. In 2026 bestaat Ledeboerpark Wageler zeventig jaar en worden allerlei activiteiten georganiseerd.

De Europese Boom van het Jaar
Met als inspiratiebron de Tsjechische Stichting voor Milieupartnerschap, worden sinds 2011 Europese verkiezingen georganiseerd. De Europese Tree of the Year verkiezing wordt ondersteund door de Europese Commissie en Environmental Partnership Association (EPA). Het internationale consortium van zes stichtingen beschermt het milieu door de ondersteuning van projecten van lokale gemeenschappen. Na de bekendmaking van de Europese winnaar op 1 maart, vindt de officiële uitreiking van de prestigieuze prijs plaats op 24 maart 2026 in het Europese Parlement in Brussel.

De Nederlandse Boom van het Jaar
De Boom van het Jaar wordt sinds 2018 georganiseerd door SBNL Natuurfonds. Van inwoners tot verenigingen, bedrijven en gemeenten kan iedereen een boom aanmelden voor de landelijke verkiezingen. Per provincie kiest een vakjury één winnaar. De boom met de meeste stemmen wordt de Nederlandse kandidaat voor de Europese verkiezingen. Behalve de officiële start van de ‘Eurovision voor bomen’ kunnen Nederlandse bomen met bijzondere verhalen van 1 februari tot 1 juni 2026, 12:00 uur worden aangemeld via: https://www.deboomvanhetjaar.nl/

Meer weten?
Neem contact op met SBNL Natuurfonds via:: 0318 - 57 83 57 of stuur een e-mail aan Maaike Brasz: maaike.brasz@sbnlnatuurfonds.nl

Feestelijke uitreiking Boom van Jaar prijzen in Enschede

Fri, 14 Nov 2025 15:53:33 +0100

Op 12 november zijn aan de voet van de winnende Mammoetboom in het Ledeboerpark de prijzen uitgereikt

Een feestelijke dag was het 12 november in het Abraham Ledeboerpark: de prijsuitreiking voor de winnaars van de Boom van het Jaar 2025 verkiezing.

Aan de voet van de mammoetboom zijn de nummers 1 tot en met 3 in het zonnetje gezet.

Maaike Brasz, organisator namens SBNL Natuurfonds, trapte af met het uitreiken van de plaquette en de cheques aan de aanmelder van de Enschedese boom, Olaf Visscher, de eigenaar van de boom, wethouder Marc Teutelink, namens de Gemeente Enschede, Ad Flipsen, aanmelder van de Heilige Eik in Den Hout op de 2e plaats en Wietze Schraal, aanmelder van 'Oma Catalpa' in Frederiksoord, op de 3e plaats. Ook Karin Vaneker werd in het zonnetje gezet voor het mede-aanmelden en promoten van de boom.

Marc Teutelink, wethouder Leefbaarheid van de Gemeente Enschede vertelde de aanwezigen: 'De aanmelding van deze boom vond plaats in het kader van 700 jaar Enschede, waarin we stilstaan bij onze rijke geschiedenis én bij de waarde van natuur in onze stad. Onze monumentale bomen vertellen verhalen over verbondenheid, duurzaamheid en trots.' Hij zette Olaf Visscher en Karen Vaneker ook in het zonnetje. Zij kregen beide een Elstar boom als kado.

Ook Bram en Helmich Ledeboer, nazaten van de familie Ledeboer die de boom destijds liet planten in het park, waren aanwezig bij de prijsuitreiking: “Het is prachtig om te zien dat het harde werk in dit park en het beschermen van dit bijzondere groen nu zo’n eer krijgt. Deze boom laat zien hoe belangrijk het is om te koesteren wat generaties voor ons hebben geplant. Dat hij nu niet alleen in de schijnwerpers staat in Enschede en Overijssel, maar in heel Nederland, en straks zelfs in Europa, is echt iets om trots op te zijn.”

Het avontuur gaat door: in 2026 vertegenwoordigt de mammoetboom Nederland bij de European Tree of the Year-verkiezing. Samen laten we Europa zien hoe trots we zijn op onze Enschedese reus!

📸 Koos Mavrakis

Enschedese Mammoetboom verkozen tot Boom van het Jaar 2025!

Tue, 14 Oct 2025 07:00:00 +0200

De mammoetboom van het Ledeboerpark in Enschede is verkozen tot de Boom van het Jaar 2025. Met 2716 stemmen liet deze Sequoiadendron giganteum de Heilige Eik in het Noord-Brabantse Den Hout met een nipte voorsprong achter zich. In totaal werden er dit jaar 10960 stemmen uitgebracht.

Een icoon met een omtrek van bijna 8,5 m omtrek

De ouderdom van de mammoetboom in Enschede is nog steeds een punt van discussie. Volgens het bordje is de boom rond 1890 geplant, nadat de familie Ledeboer zaadjes van de boom mee terug nam van een reis naar Californië. Maar sommigen betwisten dit. Zij wijzen op een zwart-wit foto, gemaakt in 1887, kort na de oplevering van het huis ’t Wageler, waar nu het Ledeboerpark ligt. Op de foto zou de boom al te zien zijn en meer dan 20 jaar oud zijn.

Deze boom is aangemeld in het kader van 700 jaar Enschede in relatie tot alle waardevolle, monumentale bomen in deze stad; een prachtig initiatief.

De mammoetboom is nu de Nederlandse inzending voor de Europese Tree of the Year 2026, die in februari zal plaatsvinden. De verkiezing van de Boom van het Jaar, georganiseerd door SBNL Natuurfonds, richt zich op bomen met een bijzondere geschiedenis of maatschappelijke waarde binnen hun gemeenschap.

De oeroude ‘Heilige Eik’ in Den Hout op de 2^e plek

De ‘Heilige Eik’ wordt voor het eerst vermeld in archieven uit 1353. De naam geeft mogelijk aan dat dit in vroeger tijden een plek van verering en verafgoding was. Een boswachter dook voor zijn boek in de geschiedenis van de bejaarde boom en ontdekte dat het huidige exemplaar 600 tot 800 jaar oud is. Daarmee zou de ‘Heilige Eik’ de oudste eik van Nederland zijn. De stam van de boom is door blikseminslag uitgehold en aan één zijde open. Eén levende tak maakt nu nog een volwaardige kruin.

Catalpa speciosa in Frederiksoord 3^e geworden

In het hart van de Engelse tuin van de voormalige tuinbouwschool staat ze: Oma Catalpa speciosa, een grootbloemige trompetboom. Statig, groots, met een charme waar menig jonge boom jaloers op zou zijn. In 2004 sloot de Tuinbouwschool haar deuren. En met die stilte viel ook twintig jaar lang een deken van vergetelheid over de tuin. Maar door zorgzame handen schittert ze nu opnieuw, als een ware diva. De catalpa leeft voort, als een inspirerend symbool van wat ons verbindt: het verleden, de kennis, de liefde voor de natuur.

SBNL Natuurfonds en European Tree of the Year

SBNL Natuurfonds zet zich in voor het behoud en de ontwikkeling van natuur en landschap op particuliere gronden. Sinds 2018 doet Nederland mee aan de Europese 'Tree of the Year' verkiezing. SBNL Natuurfonds zet zich in voor beide verkiezingen om het belang van bomen breed te verspreiden.

De uitreiking van de Nederlandse prijzen zal begin november feestelijk plaatsvinden in Enschede.

Dank aan alle inzenders en stemmers

Fijn dat er zoveel bomenliefhebbers in Nederland zijn. Bedankt voor alle inzenders die hun lievelingsboom vaak in vaak poëtische taal beschreven, dank aan alle stemmers die een band voelen met een boom, 'm gewoon mooi vinden of hun provinciale kandidaat willen steunen. Elke reden is goed om aandacht aan bomen te besteden. Tot volgende jaar!

De cijfers

	Locatie & boom	Stemmen
1.	Enschede (OV) – De mammoet van het Ledeboerpark	2716
2.	Den Hout (NB) - De oeroude ‘Heilige Eik’	2589
3.	Frederiksoord (DR) - Oma Catalpa leeft voort	2374
4.	Leiden (ZH) - De ziel van Groenesteeg	1092
5.	Vierhuizen (GR) - Het erfgoed van Nieuw Midhuizen	782
6.	Beesel (LI) - Berschermheer tegen de hagel	468
7.	Veenendaal (UT) - Daar bij die molen	321
8.	Dronten (FL) - De 'coolste' boom van Dronten	241
9.	Amsterdam (NH) - Een veteraan op een unieke locatie	132
10.	Oostkapelle (ZE) - De dromer van Westhove	115
11.	Kootwijk (GE) - Diepgeworteld in eigen kracht	91
12.	Bakkeveen (FR) - Stille getuige aan het water	39

————————————————————————————————————————

Ken je onze campagne Erfparadijzen?

De natuur in het buitengebied staat onder druk. Dit heeft grote gevolgen: veel dier- en plantensoorten verdwijnen in rap tempo. Zo is het aantal vlinders in de afgelopen jaren met maar liefst 80% afgenomen.

Daarom zijn wij, samen met de Vlinderstichting en Stichting Steenbreek op zoek naar ten minste 1000 erven waarop de bewoners hun steentje bijdragen. Doe mee en maak van jouw erf een levendige plek vol natuur!

Bekendmaking winnaars: 14 oktober!

Sat, 11 Oct 2025 12:28:46 +0200

Op 14 oktober a.s. om 7 uur wordt bekend gemaakt welke bomen de top 3 zijn geworden van de Boom van het Jaar verkiezing.

Het is een nek-aan-nek race geweest maar nog heel even wachten!

Begin november zullen we op locatie van de winnaar de winnende bomen in het zonnetje zetten.

Enschedese Mammoetboom in de race voor Boom van het Jaar

Sat, 11 Oct 2025 12:29:19 +0200

Hoe oud is-ie nou echt?

De Enschedese kandidaat is een mammoetboom in het Ledeboerpark die direct in het oog springt en voor menig groepsfoto het decor zal zijn geweest.

Over de geschiedenis en leeftijd ervan bestaan volgens de organisatie verschillende verhalen.

Lees in het dit artikel de bevindingen: https://www.twentefm.nl/artikel/5743431/mammoetboom-in-enschedees-ledeboerpark-vertegenwoordigt-overijssel-in-landelijke-verkiezing

Een pracht van een dame

Sat, 11 Oct 2025 12:23:15 +0200

Een holle boom, maar toch volledig in bloei! Deze 'Heilige Eik' heeft van alles doorstaan in haar eeuwenlange bestaan in het Noord-Brabantse Den Hout.

Een holle boom, maar toch volledig in bloei! Deze 'Heilige Eik' heeft van alles doorstaan in haar eeuwenlange bestaan in het Noord-Brabantse Den Hout. Daarom vindt Ad Flipsen, ambassadeur van de eik, dat die de titel ‘De Boom van het Jaar’ verdient. Samen met buurman Ad de Jongh zet hij zich in voor de oudste eik van Nederland en vertelt haar verhalen.

Alle bomen vind je op onze website. Ook kun je daar stemmen: www.deboomvanhetjaar.nl

Het artikel van Vroege Vogels vind je hier: Nominatie boom van het jaar: 'Heilige Eik' overleeft alles + filmpje - Vroege Vogels - BNNVARA

Bijna stemmen!

Wed, 20 Aug 2025 14:23:35 +0200

Het is bijna zover: per 1 september kunt u weer gaan stemmen op de Boom van het Jaar 2025!

De vakjury heeft inmiddels een keuze gemaakt voor de provinciale winnaars. De aanmelders worden deze week geïnformeerd en dan kan het publiek haar voorkeur duidelijk gaan maken.

Doe je dit jaar ook mee? Dat zou leuk zijn. Je kunt stemmen vanaf 1 september via deze website.

Oud-voorzitter Frederik Nijpjes geridderd

Wed, 28 May 2025 09:49:14 +0200

SBNL Natuurfonds feliciteert haar oud-voorzitter Frederik Nijpjes met Koninklijke Onderscheiding⁣

⁣

Frederik is als vrijwilliger niet alleen actief betrokken geweest bij SBNL Natuurfonds, maar bij vele andere organisaties, zoals LPG (Limburgs Particulier Grondbezit), FPG (Federatie Particulier Grondbezit), Faunabeheereenheid Limburg, Vereniging Het Ree regio Limburg en tevens de golfbaan de Herkenbosche. ⁣

⁣

Vele vrijwilligerswerkzaamheden op regionaal, provinciaal en landelijk niveau die het Zijne Majesteit de Koning behaagd heeft hem te benoemen tot Ridder in Orde van Oranje Nassau. Nogmaals onze hartelijke felicitaties!⁣

130.000 euro aan cheques voor nieuwe projecten

Tue, 13 May 2025 15:14:59 +0200

De jaarlijkse uitreiking van de cheques aan de vertegenwoordigers van nieuwe projecten op het gebied van natuur, landschap, cultuurhistorie en wetenschappelijk onderzoek heeft onlangs weer plaatsgevonden. In totaal stelt SBNL Natuurfonds dit jaar 130.000 euro beschikbaar.

Vorige week hebben we op een prachtige locatie op de Veluwe weer een mooie bijeenkomst gehad. De projecten in Gelderland en Overijssel hebben via de naamgever het Baron en baronnesse Van Hemert tot Dingshof – Coldeweij Fonds, het Fonds West Gelderland en enkele geldgevers, die anoniem willen blijven, mooie bedagen mogen ontvangen voor hun plannen.

Daarnaast worden er 3 projecten via het Nora Croin Michielsenfonds en Elise Mathilde Fonds voor wetenschappelijk onderzoek gehonoreerd.

De volledige lijst van toekenningen kunt u in het zomernummer vinden van ons magazine Mijn Natuur dat midden juni uitkomt.

We wensen alle projecten met een toekenning veel succes bij de uitvoering en gaan de voortgang graag volgen!

Oud-voorzitter Frederik Nijpjes geridderd

Tue, 13 May 2025 15:04:54 +0200

SBNL Natuurfonds feliciteert haar oud-voorzitter Frederik Nijpjes met Koninklijke Onderscheiding⁣

⁣

‘Paradijs voor de Patrijs’ dankt succes aan lokale samenwerking

Tue, 13 May 2025 14:20:51 +0200

Paradijs voor de Patrijs werkt van onderaf, in verbinding met de regio en via persoonlijk contact.

In onze serie Veldhelden in ons magazine Mijn Natuur spreken we met idealisten met hun voeten in de klei. Dag in, dag uit zetten zij zich in voor meer biodiversiteit, een mooier landschap en een duurzame toekomst. In deze eerste aflevering: André Hendriksen en Theo Kaal, initiatiefnemers van het project ‘Paradijs voor de Patrijs’ in het Gelderse Montferland.

Theo volgde al een paar jaar het patrijzenproject in Aalten, André was net met pensioen. In 2017 vonden zij elkaar in hun liefde voor deze akkervogel. Ze wilden de ‘stakkers van de akkers’ weer tot ‘helden van de velden’ maken. Op dat moment waren er zo’n zeven broedpaartjes in het gebied. ‘We zeiden tegen elkaar, over een jaar of zeven moeten we op 40 broedparen kunnen uitkomen. Dat is gelukt’, vertelt André Hendriksen.

De beide mannen geloven in een benadering van onderaf, in verbinding met de regio en via persoonlijk contact. ‘Wij hebben zelf de boeren benaderd. Mensen kennen ons, dat scheelt.’ Natuurmonumenten had in het gebied al 160 hectare biologische percelen met veel graansoorten en kruidenrijk gras. De boeren maakten 100 hectare vrij voor ecologische percelen. De vrijwilligers van ‘Paradijs voor de Patrijs’ zaaien jaarlijks zo’n 35 hectare aan akkerranden in.

Niet op de borst kloppen

André Hendriksen: ‘Als je voor 7 procent aan agrarisch natuurbeheer doet, krijg je 30 procent meer biodiversiteit. Dat is wetenschappelijk aangetoond. Wij zitten nu op ongeveer 6 procent. Maar we willen onszelf niet op de borst kloppen. We doen het allemaal samen.’ Theo Kaal vult aan: ‘Als iemand een stukje land braak heeft liggen, kan hij bij ons gratis zaad halen. Een bloemenmengsel met 16 verschillende soorten, belangrijk voor het aantrekken van insecten. De eerste drie weken hebben de kuikens die eiwitrijke insecten nodig om te overleven.’

André Hendriksen en Theo Kaal, initiatiefnemers van Paradijs voor de Patrijs

De liefde voor de patrijs zit diep. Hendriksen: ‘Wist je dat hij van alle wilde vogels op aarde de meeste eieren legt? Gemiddeld 16, maar in Engeland is een nest gevonden met 29 eieren. Omdat ze zo slim en zo schuw zijn, weten ze toch te overleven in ons drukke land.’ Een twintigtal gemotiveerde patrijzentellers houden jaarlijks de stand nauwlettend in de gaten. Theo vertelt: ‘Soms ben ik een halve dag aan het zoeken. Dan kom ik thuis en lopen ze ineens in het veld.’

Waterbakken tegen uitdroging

Binnen het project Paradijs voor de Patrijs werken jagers, boeren, natuurorganisaties en vrijwilligers met elkaar samen. Inmiddels zijn ook provincie, gemeente, Kasteel Huis Bergh, de Vereniging Agrarisch Landschap Achterhoek (VALA), IVN en Vlinderstichting aangehaakt. Er wordt hard gewerkt en creatief nagedacht. Zoals over het probleem van droogte.

Theo Kaal: ‘Patrijzen zijn voor hun vocht afhankelijk van dauw. Maar in een droge zomer is er geen dauw meer. Ik had een waterbak in de tuin staan, die hebben we in het veld neergezet. Dat werkte goed. Inmiddels hebben we tien van die bakken, verspreid over het gebied.’ Hendriksen: ‘De Vogelbescherming zei ons dat onze hoge kuikenoverleving, zo’n 30 procent, te danken is aan die grote waterbakken, waarin ze niet kunnen verdrinken.’ Theo Kaal had nog een lumineus idee: hondenbezitters die tijdens het broedseizoen hun hond aan de lijn houden, krijgen een bon voor een gratis kop koffie bij een naburig restaurant. ‘We vragen: hebt u een partner? Dan krijgt u er twee’, voegt Hendriksen glunderend toe. ‘Ons motto is: kuiken in het land, poes in de mand en hond aan de band.’

Enorme gunfactor

SBNL Natuurfonds was destijds de eerste sponsor en zorgde voor een substantieel startkapitaal. Hendriksen: ‘Ik sprak met Maaike Brasz, ik heb ons plan ontvouwd en het klikte. Zij heeft enorm veel voor ons betekend. Inmiddels heeft SBNL ons ook al een tweede keer geholpen met een bijdrage voor een drone. In de afgelopen anderhalf jaar hebben we 140.000 euro opgehaald, waarvan 40.000 euro bij private partijen, zoals Vitens, de Wienerberger steenfabriek en de Rabobank. Private partijen profileren zich graag met hun bijdrage aan het project. En wij hebben inmiddels een enorme gunfactor.’ Ook in Brussel is geld opgehaald, waarmee een documentaire is gemaakt. André en Theo trekken ermee door het land. Het verdiende geld gaat weer in de pot voor het patrijzenproject.

Regionaal plan

Het project Paradijs voor de Patrijs is voor de komende tien jaar gewaarborgd. Wensen zijn er natuurlijk ook nog. Hendriksen: ‘We willen toe naar 60 koppeltjes en hebben daarom een brief geschreven aan de VALA, een koepel van zes Agrarische Natuurverenigingen. In de komende tien jaar willen we alle patrijzenprojecten in de regio ecologisch met elkaar verbinden. Dat is belangrijk voor de uitwisseling van genetisch materiaal. Bovendien gaan de natuur en de bodem erop vooruit. Recreanten profiteren mee. Dus zo’n regionaal plan heeft veel voordelen. Wat zou het mooi zijn, als mijn kleinkinderen later nog steeds kunnen genieten van deze prachtige vogel rond het Montferland Massief.’

Tekst: Marlies Kolthof | Foto’s: Ad van Roosendaal

Vroegbloeiers als heraut van de lente

Tue, 13 May 2025 12:03:57 +0200

Nederland kent een lange traditie met de aanplant van zogeheten stinzenplanten. Oorspronkelijk bedoeld als decoratie van een kasteel- of boerderijtuin, maar inmiddels niet meer weg te denken uit het Nederlandse lentebeeld. ‘Voor mij is de esthetische beleving eigenlijk het belangrijkst.’

Kunsthistoricus Trudi Woerdeman schreef twee boeken over stinzenplanten, hun historie, het belang voor de natuur, maar ook over het gevoel dat ze bij ons oproepen. Haar tweede boek heeft niet voor niets als ondertitel ‘Vreugde van een vroege lente’. Al in haar jonge jaren ontwikkelde zij een enorme liefde voor bloemen. ‘Mijn alleroudste herinnering aan mijn jeugd, ik moet een jaar of drie zijn geweest, is dat ik van onderaf naar de bloem van een volgroeide akelei keek en een hommel zag. Het was alsof de hemel openging. Sindsdien heb ik altijd bloemen om me heen.’

Oude tuinhandboeken bestuderen

Trudi Woerdeman studeerde kunstgeschiedenis in Nijmegen in een periode dat er voor de cultuurhistorische waarde van tuinen nog maar weinig aandacht was. Maar haar bloed kroop waar het niet gaan kon, dus stortte ze zich na haar studie alsnog op de tuinenhistorie. ‘Samen met een studiegenoot, mijn latere man Willem Overmars, ging ik naar Wageningen om oude tuinhandboeken te bestuderen. Hoe voorzie je een 17^e-eeuwse boerderij van een mooie tuin, welke rassen horen daarbij? Daar experimenteerden we mee en van het een kwam het ander.’

De verwaarlozing overleefd

Al snel volgde de eerste opdracht: het herstel van de tuinen rond het Huis te Manpad, een buitenplaats in Heemstede. Woerdeman: ‘In de jaren ’70 waren onze parken behoorlijk verwaarloosd. Het was oorlog geweest, de prioriteiten lagen anders. Ik kwam er in januari, februari en zag desondanks velden vol met duizenden sneeuwklokjes en andere vroegbloeiers, en vroeg me af: hoe kan dit?’ De bolletjes, ooit geplant ter decoratie, waren verwilderd en hadden de verwaarlozing overleefd.

Bloeiende verwildering

Bosanemoon, lelietje-van-dalen, salomonszegel. De stinzenplant dankt zijn naam aan het Friese woord ‘stins’, een stenen huis. Al in de Middeleeuwen bracht men na een reis de bolletjes mee uit Duitsland, de Alpen of zelfs gebieden rond de Middellandse zee. In de 19^e eeuw werd de stinzenplant een ware hype en veranderden strakke geometrische patronen in velden, bossen en boomgaarden vol bloeiende verwildering. Hoewel het woord stins van oorsprong Fries is, waren de stinzenplanten overal in Nederland terug te vinden bij landgoederen en boerderijen.

Bodemverzorging heeft prioriteit

Trudi Woerdeman: ‘Het succes van de stinzenplant hangt nauw samen met goed beheer, constant, door de eeuwen heen. Ze hebben ruimte nodig om zich te kunnen vermeerderen. Dus je moet ze niet laten overwoekeren door bramen of opschot van jonge bomen. Bodemverzorging is daarbij prioriteit nummer één. Wat je vooral nodig hebt, is een strooisellaag van een vruchtbaar loofbos. Dan is eigenlijk bijna elke bodemsoort geschikt voor de stinzenplant.’

Compost van bladaarde

Bodemadviezen gaan volgens de stinzenplantenexpert vaak uit van te veel voeding. Daar moet je mee uitkijken, geeft zij aan. ‘Het is heel subtiel, je hebt vooral een levende bodem nodig. Soms is de bodem te schraal, of vervuild door lucht- en bodemverontreiniging. Dan kun je het beste compost toevoegen in de vorm van bladaarde en licht inwerken, een centimeter of twee is genoeg. Er zijn inmiddels gelukkig bedrijven die deze bladaarde leveren. Daarnaast een beetje kalk en vinassekali. En dat bijvoorbeeld één keer per twee jaar herhalen. Dan krijgt de stinzenplant de kans om te verwilderen.’

In perfecte symbiose

De stinzenplanten van het Huis te Manpad wisten te overleven dankzij een natuurlijke strooisellaag van eeuwenoude bomen in de binnenduinrand. De natuurlijke omstandigheden waren zo goed dat bomen en stinzenplanten al lange tijd in perfecte symbiose leefden. Vele jaren later betrok Trudi Woerdeman samen met haar gezin een oude kleuterschool in Laag-Keppel en noemde het complex de Warande, dat plezierbos of wandelbos betekent. Het werd een modeltuin naar het voorbeeld van een landschapspark. De stinzenplant kreeg hierin een prominente plek, in samenhang met de omliggende bomen.

Tuinplant of wilde plant

Woerdeman: ‘Een belangrijk aspect is dat stinzenplanten heel belangrijk zijn voor de kwaliteit van de bodem. Ze leven in symbiose met het bodemleven, van worm tot heel kleine beestjes. In een theelepel van zo’n strooisellaag vind je er miljoenen. Het leidt een beetje tot de vraag: is een stinzenplant nou een tuinplant of een wilde plant? Een beetje ertussenin, is mijn mening. Ze kunnen soms overleven zonder zorg. Maar je ziet ook wel degelijk dat ze groter worden, als je ze wel verzorgt.’

Vroeg voedsel voor insecten

Stinzenplanten leveren daarnaast een wezenlijke bijdrage aan de biodiversiteit, legt Trudi Woerdeman uit. ‘Ze zijn ontzettend belangrijk voor insecten, zo vroeg in het voorjaar. Bijen en hommels gaan vliegen, zodra het 13 graden is. Dan moeten ze meteen voedsel kunnen vinden. Anders redden ze het niet, mocht het tijdelijk weer kouder worden. Het werkt het beste als er een veld voor ze ligt met één kleur, niet te bont. Dan halen de bijen nectar en verzamelen ze stuifmeel. Daar wordt zo’n heel volk weer sterk en gezond van. Als zo’n wei in bloei staat, zoemt het van de insecten. Daar word je toch blij van? Dan weet je waar je het voor doet.’

Opkweken en bijkopen

Tegenwoordig is Trudi Woerdeman nog altijd als betrokken bij Kasteel Hackfort in Vorden, eigendom van Natuurmonumenten. Ook hier wordt gewerkt aan het herstel en behoud van de velden vol stinzenplanten die ooit de tuinen van het kasteel sierden. ‘Mensen praten over natuur, maar eigenlijk is het vooral cultuur. Op Hackfort hebben we het merendeel kunnen herstellen door de laatste restanten van bijvoorbeeld lelietjes-van-dalen, sneeuwklokjes, lenteklokjes en een historische narcis zelf op te kweken en uit te planten. Dan behoud je die belangrijke genetische eigenschappen. De planten waarvan nog te weinig waren overgebleven, zoals sterhyacinten, voorjaarshelmbloemen en holwortels moesten we bijkopen. Vrijwilligers verwijderen jaarlijks de bramen die de kop opsteken. Daarom is het nu één groot vlak van kleur en vrolijkheid.’

Blij

Want dat is en blijft voor de kunsthistoricus zelf het belangrijkste aspect van de vroegbloeiers: de esthetische beleving. Woerdeman: ‘De belangrijkste boodschap van de stinzenplant is eigenlijk: we zijn er weer, de lente is aangebroken. Het maakt je blij. Dat benadruk ik ook tijdens wandelingen en rondleidingen die ik verzorg. Ik probeer over te brengen, hoe mooi het is. Dan gaat iedereen ervan houden en verdwijnt het niet.’

Tekst: Marlies Kolthof | Foto’s: Hans Menop

130.000 euro aan cheques voor nieuwe projecten

Wed, 28 May 2025 09:45:25 +0200

Daarnaast worden er 3 projecten via het Nora Croin Michielsenfonds en Elise Mathilde Fonds voor wetenschappelijk onderzoek gehonoreerd.

De volledige lijst van toekenningen kunt u in het zomernummer vinden van ons magazine Mijn Natuur dat midden juni uitkomt.

We wensen alle projecten met een toekenning veel succes bij de uitvoering en gaan de voortgang graag volgen!